Alþjóðlegt staðlastarf var fremur rólegt vikuna 24.–31. ágúst, en nokkur mikilvæg mál færðust nær framkvæmd. Þar ber hæst nýjan evrópskan grunnramma fyrir hringrás textíla, staðla um traust og öryggi í gervigreind og áframhaldandi umsagnarferli vegna netöryggislöggjafar ESB.
CEN gaf út nýja tækniforskrift, CEN/TS 18272-1, sem fjallar um almennar meginreglur og hugtök hringrásarhagkerfis fyrir textílvörur og virðiskeðju þeirra.
Forskriftin setur ekki bindandi kröfur. Hún skapar hins vegar sameiginlegan skilning á hugtökum, efnisvali og leiðum til að halda textílvörum og hráefnum lengur í notkun. Hún verður jafnframt undirstaða fleiri tækniforskrifta sem eru í vinnslu um meðal annars hringrásarhönnun, endurunnið hráefni, söfnun, flokkun og lágmarksendingu textílvara.
Þróunin tengist stefnu Evrópusambandsins um sjálfbærar vörur, þar á meðal reglugerðinni um visthönnun sjálfbærra vara og innleiðingu stafrænna vörupassa. Fyrir Ísland getur þetta haft áhrif á innflytjendur og seljendur textílvara, úrgangs- og endurnotkunaraðila og opinber innkaup.
Nánar um CEN/TS 18272-1 hjá CEN-CENELEC
ISO og IEC gáfu út ISO/IEC 21617-1:2026, JPEG Trust – Core foundation. Staðallinn skilgreinir grunnramma til að byggja upp traust á stafrænum miðlum, meðal annars með upplýsingum um uppruna, sannvottun, höfundartengsl, hugverkaréttindi og heilleika efnis.
Slíkur rekjanleiki verður sífellt mikilvægari samhliða útbreiðslu gervigreindar og djúpfalsana. Staðallinn getur meðal annars nýst fjölmiðlum, opinberum aðilum, hugbúnaðarfyrirtækjum og öðrum sem þurfa að geta sýnt fram á uppruna og breytingasögu stafræns efnis.
Nánar um ISO/IEC 21617-1:2026 hjá IEC
Fleiri staðlaverkefni um gervigreind náðu mikilvægum áföngum í ágúst.
ISO/IEC 27090, sem fjallar um öryggisógnir og veikleika sem eru sértækir fyrir gervigreindarkerfi, er komið í útgáfuferli. Staðallinn á að hjálpa fyrirtækjum og stofnunum að greina, skilja og draga úr slíkum ógnum yfir allan líftíma kerfanna.
ISO/IEC DTS 22443 er jafnframt komið í lokasamþykkt. Tækniforskriftin veitir leiðbeiningar um hvernig greina megi og bregðast við samfélagslegum og siðferðilegum álitamálum sem tengjast þróun og notkun gervigreindar.
Þessi þróun sýnir hvernig alþjóðleg staðlagerð færist frá almennum stjórnunarrömmum yfir í sértækari úrlausnarefni, svo sem tæknilegt öryggi, rekjanleika, siðferðileg áhrif og gæði niðurstaðna gervigreindarkerfa.
Nánar um ISO/IEC 27090 og ISO/IEC DTS 22443.
ETSI hefur sett 17 lokadrög að evrópskum stöðlum í umsagnarferli vegna Cyber Resilience Act, netöryggisreglugerðar ESB. Staðlarnir ná til tengdra vara á borð við lykilorðastjóra, vírusvarnir, snjallheimilistæki, tengd leikföng og klæðanlega tækni.
Stefnt er að því að staðlarnir verði samhæfðir evrópskir staðlar. Framleiðendur gætu þá notað þá til að sýna fram á að vörur uppfylli kröfur reglugerðarinnar.
Umsagnarfrestir eru mismunandi eftir stöðlum og ná frá miðjum september fram í miðjan nóvember. Mikilvægt er að íslensk fyrirtæki og sérfræðingar sem eiga hagsmuna að gæta skoði drögin tímanlega.
Sjá nánar um umsagnarferlið hjá ETSI
Tveir nýir öryggis- og tæknistaðlar gætu einnig varðað íslenskt atvinnulíf.
ISO 11553-2:2026 fjallar um öryggi handstýrðra leysivinnsluvéla. Slíkar vélar eru meðal annars notaðar við suðu, hreinsun og yfirborðsmeðferð. Endurskoðunin getur því skipt máli fyrir vinnuvernd og vélaöryggi.
IEC 60623:2026 fjallar um loftræstar nikkel-kadmíum rafhlöður fyrir iðnað. Nýja útgáfan bætir meðal annars við prófunum á innra viðnámi, afli og endingu. Staðallinn getur varðað varaafl, fjarskipti og aðra mikilvæga innviði.
Sjötta útgáfa ISO 9001 er áætluð 16. september eftir samþykkt lokadraga. ISO 9001 er einn útbreiddasti stjórnunarstaðall heims og breytingin mun því snerta fjölmörg fyrirtæki og stofnanir.
Nánari upplýsingar um breytingar og aðlögunartíma munu liggja fyrir við útgáfu. Staðlaráð Íslands mun fylgjast með framvindunni og miðla upplýsingum til íslenskra notenda staðalsins.
Norrænt samstarfstækifæri um endurnotkun timburs
Standard Norge hefur lagt fram tvö staðladrög um mat og skjalfestingu á endurnotkun límtrésbita og þakstóla í burðarvirkjum. Drögin lýsa meðal annars kröfum um skoðun, niðurrif, meðhöndlun og mat á styrk og ástandi vörunnar.
Þótt um norska staðla sé að ræða geta þeir orðið mikilvægt fordæmi fyrir norrænt eða evrópskt starf um örugga endurnotkun byggingarvara. Umsagnarfrestur er 25. september.
Staðlaráð Íslands mun áfram fylgjast með framvindu þessara mála, sérstaklega umsagnarferli CRA-staðlanna, útgáfu ISO 9001 og þróun staðla um gervigreind, hringrásarhagkerfi og byggingarvörur.
