Alþjóðlegt staðlastarf vikuna 17.–24. ágúst 2026 einkenndist af nýjum stöðlum um aðgengi að sjálfsafgreiðslukerfum, mannfjöldastjórnun og loftgæðamælingar. Jafnframt hófst vinna sem getur skipt Ísland máli á sviði sjálfvirkra ökutækja, gervigreindar og orkuskipta í siglingum.
Þótt opinberar fréttir evrópsku staðlasamtakanna hafi verið fremur rólegar þessa vikuna voru nokkrar útgáfur og breytingar á vinnuáætlunum ISO og IEC athyglisverðar. Sameiginlegt einkenni þeirra er aukin áhersla á að staðlar taki mið af raunverulegum notendum, aðstæðum og áhættu.
ISO/IEC 20071-31:2026, sem gefinn var út 18. ágúst, fjallar um aðgengi að sjálfsafgreiðslukössum og upplýsingastöndum. Staðallinn nær til vélbúnaðar, hugbúnaðar, framsetningar upplýsinga og þess umhverfis þar sem búnaðurinn er settur upp.
Markmiðið er að fjölbreyttur hópur fólks geti notað sjálfsafgreiðslukerfi, óháð líkamlegri færni, skynjun eða aðstæðum á notkunarstað. Staðallinn getur því haft beina þýðingu fyrir opinbera þjónustu, samgöngur, heilbrigðisstofnanir, banka og verslun.
Fyrir íslenska aðila getur verið gagnlegt að líta til staðalsins við hönnun og innkaup á nýjum sjálfsafgreiðslulausnum. Með því að setja skýrar aðgengiskröfur strax í útboðs- og hönnunarferli má draga úr kostnaðarsömum breytingum síðar og bæta þjónustu við almenning.
ISO 22353:2026 um mannfjöldastjórnun var einnig gefinn út 18. ágúst. Staðallinn fjallar meðal annars um áhættugreiningu, mat á rýmisgetu, aðkomu og brottför, neyðaráætlanir og samvinnu opinberra og einkaaðila.
Hann á við um skipulagða viðburði og staði þar sem fjöldi fólks kemur saman, en fjallar ekki um valdbeitingu eða viðbrögð við hættulegri hegðun. Áherslan er á fyrirbyggjandi skipulag, skýra ábyrgð og stöðugt mat á því hvort ráðstafanir séu fullnægjandi.
Staðallinn getur nýst hér á landi við skipulag hátíða, íþróttaviðburða, tónleika og fjölsóttra ferðamannastaða. Hann gæti jafnframt stutt vinnu sveitarfélaga, almannavarna, lögreglu og viðburðahaldara við að samræma verklag og ábyrgð.
Fjórða útgáfa ISO 4226 um stærðir og mælieiningar við skráningu loftgæðamælinga fór í lokaútgáfuferli 18. ágúst. Gert er ráð fyrir útgáfu í september 2026 og mun nýja útgáfan leysa ISO 4226:2007 af hólmi.
Samræmd framsetning mæligagna er mikilvæg fyrir samanburð milli landa, rannsóknir, opinbera vöktun og stefnumótun. Breytingin getur því varðað íslenska umhverfisvöktun, rannsóknastofnanir og þá aðila sem reka mælikerfi fyrir loftgæði.
Sama dag samþykkti ISO einnig nýtt staðlaverkefni um prófanir á skynjurum sjálfvirkra ökutækja í rigningu og þoku, ISO/AWI 26846-2. Verkefnið nær meðal annars til myndavéla, LiDAR-skynjara og ratsjárbúnaðar.
Vinnan er enn á frumstigi en getur orðið sérstaklega áhugaverð fyrir Ísland. Sjálfvirk og hálfsjálfvirk ökutæki þurfa að virka við breytileg birtuskilyrði, úrkomu, þoku, snjó og ísingu. Íslensk þekking á samgöngum og prófunum við krefjandi veður gæti því orðið verðmætt framlag til alþjóðlegrar staðlagerðar.
Vinna við samræmismat gervigreindarkerfa heldur áfram innan ISO og IEC. Drögin ISO/IEC DIS 42007 eru í alþjóðlegu umsagnar- og atkvæðagreiðsluferli. Þau fela í sér ramma og leiðbeiningar fyrir þróun og rekstur samræmismatskerfa, þar á meðal vottunarkerfa fyrir gervigreind.
Þróunin bendir til þess að alþjóðlegt AI-staðlastarf sé að færast frá almennum meginreglum yfir í prófanlegar kröfur, vottun og sannanlega ábyrgð. Þetta getur síðar haft áhrif á innkaup, eftirlit og markaðsaðgang fyrir fyrirtæki sem þróa eða nota gervigreindarlausnir.
Einnig er tækniskýrsla um notkun gervigreindar í heilbrigðisupplýsingakerfum, ISO/IEC DTR 18988, komin á samþykktarstig. Hún er ekki kröfustaðall en getur orðið mikilvægt viðmið fyrir heilbrigðisstofnanir og tæknifyrirtæki.
ISO 22120:2026 um áfyllingu metanóls á skip kom út 10. ágúst. Staðallinn tekur til flutningskerfa, verklags, áhættumats, öryggisvarna og þjálfunar starfsfólks.
Þótt útgáfan falli rétt utan þess tímabils sem hér er tekið saman er hún sérstaklega mikilvæg fyrir Ísland. Með aukinni notkun annars konar eldsneytis í siglingum þurfa hafnir, skipafélög og eldsneytisbirgjar sameiginlegar tæknilegar og öryggislegar forsendur. Staðallinn getur því orðið nytsamlegur grunnur við þróun innviða fyrir metanól hér á landi.
Helstu tækifærin felast í að koma nýjum stöðlum snemma til þeirra aðila sem geta nýtt þá og tryggja íslenska þátttöku þar sem staðlar eru enn í mótun.
Sérstaklega er tilefni til að kynna nýja aðgengisstaðalinn fyrir opinberum innkaupaaðilum og þjónustuveitendum, skoða tengsl mannfjöldastjórnunarstaðalsins við íslenskt viðburðaöryggi og meta þörf fyrir íslenska sérfræðiþátttöku í vinnu um skynjara ökutækja við erfið veðurskilyrði.
Þegar um er að ræða gervigreind og orkuskipti í siglingum er mikilvægt að fylgjast ekki aðeins með fullgerðum stöðlum. Áhrifamestu tækifærin til að koma íslenskum sjónarmiðum á framfæri skapast oft meðan staðlarnir eru enn í vinnslu.
Fyrir þá sem áhuga hafa á að taka þátt í innlendu eða erlendu staðlastarfi er hægt að setja sig í samband við Staðlaráð Íslands stadlar@stadlar.is
Greinin byggir á opinberum upplýsingum frá ISO, IEC og CEN-CENELEC, miðað við stöðu mála 25. ágúst 2026.
